Elektrikli skuter kullanıcılarının trafikte uyması gereken temel kurallar yaş, hız, kullanım alanı ve park düzeni başlıklarında toplanıyor. Mevcut düzenlemeye göre 15 yaşını doldurmayanlar elektrikli skuter kullanamıyor; araçların işletme ve kullanımında belirlenen azami hız ise 25 kilometre olarak uygulanıyor. Kurallar, hem bireysel kullanıcıları hem de kiralama hizmeti sunan şirketleri kapsıyor.
Elektrikli skuteri kimler kullanabilir?
Elektrikli skuter kullanabilmek için sürücünün 15 yaşını doldurmuş olması gerekiyor. Bu araçlar için otomobil veya motosiklet ehliyeti aranmasa da yaş şartı bulunuyor. Kurala aykırı biçimde çocukların skuter kullanmasına izin verilmesi, özellikle yoğun trafikte ve yaya hareketliliğinin yüksek olduğu bölgelerde ciddi güvenlik riski oluşturuyor.
Kiralama uygulamalarında kullanıcı hesabının yaş doğrulamasıyla açılması bu nedenle önem taşıyor. Bir yetişkinin hesabıyla araç kiralayıp daha küçük yaştaki bir kişiye kullandırması, yaş sınırını ortadan kaldırmıyor. Kullanıcı, aracı fiilen kullanan kişinin kurallara uygun yaşta olmasından sorumlu tutulabiliyor.
Hız sınırı 25 kilometreyi aşamıyor
Elektrikli skuterlerin ulaşabileceği azami hız 25 kilometreyle sınırlandırılıyor. Kullanıcının yokuş aşağı hızlanması veya aracın teknik kapasitesinin daha yüksek olması bu sınırı değiştirmiyor. Kiralama şirketleri de uygulama ve araç yazılımı üzerinden hızı sınırlamak, arızalı ya da güvenlik riski taşıyan araçları hizmetten çekmek zorunda.
Hız sınırına uymak, yalnızca ceza ihtimalinden kaçınmak anlamına gelmiyor. Skuterlerin küçük tekerlekli yapısı, ani frenlerde dengenin kolay kaybedilmesine yol açabiliyor. Islak zemin, parke, mazgal, kasis ve yoğun yaya trafiği bulunan alanlarda 25 kilometrelik hız bile güvenli olmayabilir. Sürücünün yol ve hava koşullarına göre daha düşük hız seçmesi gerekiyor.
Yaya kaldırımı sürüş alanı değil
Elektrikli skuterler öncelikle bisiklet yolları ve bisiklet şeritlerinde kullanılmalı. Bu alanların bulunmadığı, hız sınırı 50 kilometre ve altında olan bazı yollarda trafik düzenine uygun şekilde taşıt yolunun sağ tarafında ilerlenebiliyor. Otoyollar, şehirlerarası yollar ve yüksek hızlı araç trafiğinin bulunduğu bölünmüş yollar elektrikli skuter kullanımı için uygun ve izin verilen alanlar arasında yer almıyor.
Yaya kaldırımlarında skuter sürmek yasak. Kaldırımın geniş olması, o sırada yaya bulunmaması veya kullanıcının kısa bir mesafe ilerlemesi bu yasağı değiştirmiyor. Yaya geçitlerinde, durak çevrelerinde, okul önlerinde ve alışveriş bölgelerinde sürücünün hızını düşürmesi; gerektiğinde araçtan inerek yürütmesi gerekiyor.
Tek kişiyle kullanım zorunlu
Elektrikli skuterler tek kişi taşımak üzere tasarlanıyor. Aynı araç üzerinde iki kişinin seyahat etmesi, dengenin bozulmasına ve fren mesafesinin uzamasına neden oluyor. Çocuk taşımak, araca sonradan koltuk veya ayaklık eklemek, büyük çanta ve yüklerle görüşü ya da direksiyon hâkimiyetini azaltmak da güvenli kullanım kurallarıyla bağdaşmıyor.
Sürücünün telefonla ilgilenmesi, kulaklık nedeniyle çevredeki korna ve uyarıları duyamaması, alkollü şekilde araca binmesi de kazaya zemin hazırlayan davranışlar arasında bulunuyor. Elektrikli skuter kullanan kişi, diğer yol kullanıcıları gibi trafik işaretlerine, ışıklara ve geçiş önceliği kurallarına uymak zorunda.
Park ederken geçiş koridorları açık bırakılmalı
Elektrikli skuterin park edildiği yer, yayaların ve diğer araçların hareketini engellememeli. Kaldırımın ortasına, bina girişlerine, yangın çıkışlarına, engelli rampalarına, görme engelliler için oluşturulan hissedilebilir yüzeylerin üzerine veya toplu taşıma duraklarının geçiş alanlarına araç bırakılması yasak kapsamına girebiliyor.
Skuterin devrilerek yola taşması, bisiklet yolunu kapatması ya da yaya geçişini daraltması da park ihlali oluşturuyor. Kullanıcı, kiralama uygulamasındaki haritada gösterilen izinli park alanlarını tercih etmeli; araç, mümkünse diğer skuterlerin yanına ve geçiş hattını kapatmayacak biçimde yerleştirilmeli. Bazı belediyeler belirli bölgelerde sanal park alanları oluştururken, bu alanların dışında bırakılan araçlar için ek ücret, kullanım kısıtlaması veya hesabın askıya alınması gibi şirket içi yaptırımlar uygulanabiliyor.
Yerel düzenlemeler kullanıcıyı bağlayabiliyor
Elektrikli skuter işletmecileri, hizmet verdikleri belediyelerin belirlediği güzergâh, hız ve park koşullarına uymak zorunda. Bazı bölgelerde yoğun saatlerde hız otomatik olarak düşürülebiliyor; meydan, sahil, tarihi alan, kampüs ve etkinlik bölgelerinde kullanım tamamen sınırlandırılabiliyor. Kullanıcının yolculuk öncesinde uygulamadaki yasaklı bölge ve park uyarılarını kontrol etmesi gerekiyor.
Kurallara aykırı kullanımda idari para cezası, aracın trafikten ya da hizmetten men edilmesi ve kiralama hesabının kapatılması gündeme gelebiliyor. Kazalarda sürücünün trafik kurallarına aykırı hareketi, zarar gören kişilerin talep edebileceği tazminat ve diğer hukuki süreçler bakımından da önem taşıyor. Denetimlerin belediye ekipleri ve trafik birimleri tarafından sürdürüldüğü kentlerde, özellikle kaldırım işgali ve hatalı park uygulamalarına yönelik kontroller yoğunlaşıyor.
Güvenli sürüş için kask ve görünürlük uyarısı
Kask kullanımı her durumda zorunlu olmasa bile baş yaralanmalarını azaltan en önemli koruyucu ekipmanlardan biri olarak öne çıkıyor. Gece veya görüşün azaldığı saatlerde aydınlatma ve reflektif ekipman kullanılması, sürücünün diğer araçlar tarafından fark edilmesini kolaylaştırıyor. Frenlerin, lastiklerin ve gidonun yolculuk öncesinde kontrol edilmesi de kiralık ya da kişisel skuterlerde ihmal edilmemesi gereken kontroller arasında bulunuyor.
Elektrikli skuter kullanıcısının güvenli bir alan seçmesi, hızını yol koşullarına göre ayarlaması ve yolculuk bittiğinde aracı yaya geçişini kapatmayacak şekilde bırakması gerekiyor. Belediyelerin belirlediği park alanları ve işletmecilerin uygulama içindeki güncel uyarıları, şehirden şehre değişebilen ayrıntılar bakımından başvurulacak temel kaynak olmayı sürdürüyor.
