GSS prim borçlarına ilişkin torba yasa teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonunda kabul edildi. Düzenlemenin yasalaşması halinde yaklaşık 2,2 milyon kişinin ödenmemiş Genel Sağlık Sigortası primleri ile bu borçlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zamlarının tahsilinden vazgeçilecek. Silinecek toplam tutarın ise 5,6 milyar lira seviyesinde olduğu bildirildi.
Komisyondan geçen metin, henüz borçların aynı gün içinde silindiği anlamına gelmiyor. Teklifin TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmesi, kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından Sosyal Güvenlik Kurumu, kapsamda kalan borçları vatandaşların ayrıca başvuru yapmasına gerek kalmadan sistem üzerinden terkin edecek.
GSS borçları ne zaman silinecek?
Borçların silineceği tarih, düzenlemenin yasama takviminin tamamlanmasına bağlı olacak. Komisyon aşamasının geçilmesi önemli bir adım olsa da borç affının uygulanmaya başlaması için Genel Kurul oylaması ve yürürlük tarihinin beklenmesi gerekiyor.
Kanun Resmî Gazete’de yayımlandığında SGK’nın uygulama esaslarını belirlemesi bekleniyor. Kurumun yayımlayacağı duyuruda hangi borçların otomatik olarak kapatılacağı, sistem kayıtlarının ne zaman güncelleneceği ve vatandaşların borç durumlarını hangi kanallardan kontrol edebileceği açıklanacak. Bu nedenle komisyon kararına dayanarak mevcut borcun henüz silindiği varsayımıyla işlem yapılmaması önem taşıyor.
Düzenleme hangi yıllara ait borçları kapsıyor?
Teklifte esas alınan düzenleme, 1 Ocak 2016’dan önce tahakkuk eden ve ödenmeyen GSS prim borçlarını hedefliyor. Bu tarih sınırından önceki dönemlere ait ana para borçları ile bunlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zamlarının kapsamdan çıkarılması öngörülüyor.
1 Ocak 2016 ve sonrasına ait borçların ise bu düzenlemeyle kendiliğinden silinmesi beklenmiyor. Borç kaydında farklı dönemlerin bir arada bulunması halinde yalnızca kanunda belirtilen tarihten önceki bölüm terkin edilecek; sonraki dönemlere ilişkin prim, ceza ve zamlar için mevcut ödeme yükümlülüğü sürecek. Kesin kapsam, Genel Kurul’da kabul edilecek nihai metinle ortaya çıkacak.

Kimler düzenlemeden yararlanacak?
Geliri belirli bir seviyenin altında olduğu için GSS kapsamında bulunan ve primlerini zamanında ödeyemeyen kişiler düzenlemenin temel hedef grubunu oluşturuyor. Bu kişiler, sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için gelir testi sonucuna göre prim ödeme yükümlüsü haline gelmiş, ancak çeşitli nedenlerle borçlarını kapatamamış vatandaşlardan oluşuyor.
Gelir testi yaptırılmadığı için adına prim borcu çıkarılan kişilerin de kapsam şartlarını taşıması halinde düzenlemeden yararlanması bekleniyor. Ancak yalnızca GSS prim borcu niteliğindeki alacaklar için silme uygulanacak. Bağ-Kur primi, işveren sigorta primi, idari para cezası veya başka bir sosyal güvenlik borcu bu düzenleme kapsamında değerlendirilmeyecek.
Ödenen GSS primleri geri verilecek mi?
Silme düzenlemesinin, daha önce ödenmiş GSS primlerinin iadesini kapsaması beklenmiyor. Borç affı, tahsil edilmemiş alacakların ortadan kaldırılmasına yönelik uygulanıyor; ödeme yapan kişilere geçmişte yatırdıkları tutarların geri verilmesine ilişkin bir hüküm bulunmadığı sürece iade yapılmayacak.
Vatandaşların, kanun yürürlüğe girmeden önce yaptığı ödemelerin otomatik olarak geri alınabileceğini düşünerek bankalardan veya SGK birimlerinden iade talep etmesi halinde olumlu sonuç alması mümkün görünmüyor. İade konusunda farklı bir hüküm getirilmesi ancak Genel Kurul görüşmeleri sırasında metne yeni bir madde eklenmesiyle mümkün olabilir.
Vatandaşlar borç durumunu nasıl kontrol edecek?
Düzenleme yürürlüğe girdikten sonra vatandaşlar e-Devlet üzerinden “Genel Sağlık Sigortası Tescil ve Prim Borcu Sorgulama” hizmetinden güncel durumlarını görebilecek. Borcun kapsam dahilinde olup olmadığı, silme işleminin tamamlanıp tamamlanmadığı ve kalan dönemlere ilişkin ödeme yükümlülüğü SGK kayıtlarına yansıtılacak.
Mevcut borcu bulunan kişilerin yürürlük tarihine kadar gelir testi, prim yapılandırması veya sağlık hizmetlerinden yararlanma koşulları hakkında SGK ve sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarından bilgi alması mümkün. Düzenlemenin nihai metni TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlandığında silme işleminin uygulama takvimi de netleşecek.