Depremde ağır hasar gören ya da çevre güvenliği açısından risk oluşturan yapıların kaldırılması amacıyla yürütülen kontrollü yıkım çalışmaları, farklı kentlerden gelen haberlerle yeniden gündeme geldi. Odatv, depremin üzerinden 3.5 yıl geçmesine rağmen bazı bölgelerde kontrollü yıkımın yeni başladığını duyururken; Milliyet, bir binanın saniyeler içinde yerle bir olduğu anları aktardı.
Çalışmaların bir bölümü depremde zarar gören yapıların bulunduğu alanlarda, bir bölümü ise sonradan çöken veya yıkılma riski taşıyan binalarda gerçekleştiriliyor. NTV Haber’in Maltepe’de çöken bir binaya ilişkin haberinde kontrollü yıkımın sürdüğü belirtilirken, Batman Gazetesi köylerde yıkım çalışmalarının başladığını bildirdi. Farklı bölgelerdeki uygulamalar, sürecin yalnızca kent merkezleriyle sınırlı kalmadığını gösterdi.
Hasarlı binalar ekipmanlarla parça parça kaldırılıyor
Kontrollü yıkım, yapının çevresindeki riskleri azaltmak ve yıkımın belirlenen alan içinde kalmasını sağlamak için planlı biçimde yürütülüyor. Çalışma öncesinde binanın taşıyıcı sistemi, çevredeki yapılar, altyapı hatları ve yıkım sırasında oluşabilecek moloz hareketi değerlendiriliyor. Uygulamada iş makineleriyle katların veya taşıyıcı bölümlerin aşamalı olarak alınması, yapının bir anda kontrolsüz biçimde devrilmesini önlemeye yönelik tedbirler arasında bulunuyor.
Milliyet’in haberine konu olan olayda binanın kısa süre içinde tamamen yıkıldığı görüldü. Bu tür görüntüler, işlemin dışarıdan hızlı görünmesine karşın yıkım öncesi hazırlıkların ve çevre güvenliği planlamasının önemini ortaya koyuyor. Bina çevresinde güvenlik şeridi oluşturulması, görevliler dışında kişilerin alana alınmaması ve yıkım sırasında oluşacak tozun kontrol edilmesi, saha uygulamalarının temel başlıkları arasında yer alıyor.
Maltepe’de çöken binanın çevresindeki çalışmalar sürüyor
Maltepe’de çöken binaya ilişkin haberde, yapının bulunduğu alanda kontrollü yıkım çalışmalarının devam ettiği aktarıldı. Çöken bir binada ekiplerin önceliği, enkazın daha fazla hareket etmesini engellemek ve çevredeki yapılarla yaya geçişleri açısından oluşan riski azaltmak oluyor. Bu nedenle molozların kaldırılması, binadan geriye kalan bölümlerin güvenli hale getirilmesi ve alanın denetlenmesi aşamalı biçimde yapılıyor.
Çökmenin ardından yürütülen çalışmalarda arama-kurtarma faaliyetleri ile enkaz kaldırma işlemleri birbirinden ayrılıyor. Ekipler, yapı içinde veya çevresinde canlı bulunma ihtimalini değerlendirmeden ağır iş makinelerini kullanmıyor. Güvenlik incelemelerinin ardından iş makineleriyle müdahale başlıyor ve her aşamada çevredeki yapıların durumu yeniden kontrol ediliyor.
Kepçenin molozların altında kalması riskleri gösterdi
Yeni Mesaj’ın haberine göre kontrollü yıkım sırasında bir kepçe molozların altında kaldı. Olayda iş makinesinin yıkım alanındaki malzeme hareketinden etkilenmesi, kontrollü yıkımın deneyimli ekipler ve sıkı saha koordinasyonu gerektirdiğini bir kez daha gösterdi. Bu tür çalışmalarda operatörlerin görüş açısı, binanın hareket yönü, zemin koşulları ve moloz yığınının dengesi sürekli izleniyor.
İş makinelerinin yapıya fazla yaklaşması, zayıflamış duvarların beklenmedik biçimde devrilmesi veya enkazın planlanandan farklı bir yöne kayması çalışanlar için ciddi tehlike yaratabiliyor. Bu nedenle yıkım alanında görevli personel için güvenli mesafe belirlenmesi, iletişim zincirinin kesintisiz tutulması ve acil müdahale planının hazır bulundurulması gerekiyor.
Köylerdeki yıkım çalışmaları farklı koşullarda yürütülüyor
Batman’da köylerde yıkım çalışmalarının başladığına ilişkin haber, sürecin kırsal alanlara da yayıldığını ortaya koydu. Köylerde yapıların birbirinden uzak olması bazı riskleri azaltabilse de ulaşım, ağır iş makinelerinin sevki, altyapı hatlarının tespiti ve molozların taşınması ayrı planlama gerektiriyor. Yapıların kerpiç, yığma veya betonarme olması da kullanılacak yöntemin belirlenmesinde etkili oluyor.
Kırsal bölgelerde yıkılacak yapının çevresindeki tarım alanları, yollar, elektrik direkleri ve su hatları dikkate alınıyor. Molozların gelişigüzel bırakılması yeni güvenlik ve çevre sorunlarına yol açabileceği için taşıma alanlarının önceden belirlenmesi gerekiyor. Çalışma tamamlandıktan sonra alanın temizlenmesi ve üçüncü kişilerin girişini engelleyecek önlemlerin sürdürülmesi bekleniyor.
Yıkım takviminde güvenlik ve denetim belirleyici
Depremin üzerinden 3.5 yıl geçmesine rağmen bazı yapıların yıkımına yeni başlanması, hasarlı binaların tespiti ile fiili yıkım arasındaki sürenin kamuoyunda tartışılmasına neden oldu. Bir yapının boşaltılması, hukuki işlemlerin tamamlanması, hak sahipleriyle ilgili süreçlerin yürütülmesi ve teknik raporların hazırlanması yıkım takvimini etkileyebiliyor.
Yetkili ekiplerin sahadaki çalışmalarında öncelik, can güvenliği bulunan yapılarla çevreye doğrudan tehdit oluşturan binalara veriliyor. Kontrollü yıkım tamamlandıkça alanların molozdan arındırılması, yolların yeniden kullanıma açılması ve çevredeki yapıların hasar durumunun incelenmesi sürecin sonraki adımlarını oluşturuyor. Farklı kentlerde devam eden çalışmaların, ilgili kurumların saha kontrolleri ve belirlediği yıkım programı doğrultusunda sürdürülmesi planlanıyor.