Serin havaların etkisini artırmaya başladığı 2026 sonbaharında, vatandaşların merak ettiği pastırma sıcakları için gözler ekim ayındaki hava değişimine çevrildi. Hürriyet, Milliyet, Posta, GZT ve Cumhuriyet’te yer alan haberlerde, sonbahar içinde kısa süreli bir ısınma yaşanabileceği ve bu dönemin halk arasında “pastırma sıcakları” olarak adlandırıldığı aktarıldı.
Pastırma sıcakları, hava takviminde önceden belirlenmiş resmi bir dönem değil. Meteorolojik açıdan, sonbaharın serin ve zaman zaman yağışlı günlerinin ardından yüksek basınç koşullarıyla ortaya çıkan kısa süreli ılık ve çoğunlukla sakin hava dönemini ifade ediyor. Bu nedenle her yıl aynı tarihte başlamıyor; bölgelere, basınç merkezlerinin hareketine ve mevsim geçişinin hızına göre değişiyor.
Ekim ayında sıcaklıkların yeniden yükselmesi bekleniyor
2026 yılına ilişkin haber başlıklarında öne çıkan dönem ekim ayı oldu. Uzman değerlendirmelerine dayandırılan haberlerde, serin havanın ardından sıcaklıkların birkaç günlüğüne mevsim normallerinin üzerine çıkabileceği, bu değişimin özellikle gündüz saatlerinde hissedileceği belirtildi. Kesin başlangıç günü ise uzun vadeli tahminlerin değişkenliği nedeniyle şimdiden sabitlenmiş değil.
Pastırma sıcakları yaşandığında sabah ve gece saatleriyle öğle saatleri arasındaki fark belirginleşebiliyor. Güneşin etkili olduğu öğle saatlerinde bahar havasını andıran sıcaklıklar ölçülürken, günün erken ve geç saatlerinde serinlik devam edebiliyor. Şehir merkezleriyle kırsal alanlar arasındaki sıcaklık farkı da bu dönemde daha görünür hale geliyor.
Bu hava olayı neden pastırma sıcakları diye anılıyor?
Halk arasındaki adlandırma, geçmişte pastırmanın kurutulması için uygun kabul edilen kuru, güneşli ve serin gecelerin yaşandığı döneme dayanıyor. Pastırmanın hazırlanmasında gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkı, düşük nem ve rüzgâr koşulları önem taşıdığı için sonbahardaki bu kısa ılık dönem zamanla “pastırma yazı” ya da “pastırma sıcakları” adıyla anılmaya başladı.
Terim günlük kullanımda yaygın olsa da meteoroloji raporlarında bağımsız bir hava olayı sınıfı olarak yer almıyor. Hava tahminlerinde sıcaklık, yağış, rüzgâr, nem ve basınç değerleri üzerinden değerlendirme yapılıyor. Bu nedenle pastırma sıcakları ifadesi, bilimsel bir tarih aralığından çok toplumun sonbahardaki belirgin ısınmayı tanımlamak için kullandığı bir deyim niteliği taşıyor.
Pastırma sıcakları kaç gün sürebilir?
Bu dönemin süresi için her yıl geçerli tek bir sayı bulunmuyor. Bazı yıllarda birkaç gün süren kısa bir ısınma görülürken, bazı dönemlerde sıcaklık artışı bir haftaya yaklaşabiliyor. Yağışlı bir sistemin bölgeye ulaşması veya kuzeyden soğuk hava girişinin güçlenmesi halinde beklenen sıcak günler daha başlamadan sona erebiliyor.
Türkiye’nin tamamında aynı anda ve aynı şiddette etkili olması da gerekmiyor. İç kesimlerde gündüz sıcaklıkları yükselse bile gece ayazı sürebilir. Marmara, Ege ve Akdeniz’de ılık hava daha belirgin hissedilirken, Doğu Anadolu ve yüksek rakımlı bölgelerde sıcaklık farkı daha sınırlı kalabilir. Kıyı kentlerinde deniz etkisi, iç bölgelerde ise karasal iklim belirleyici olur.
Kesin tarih kısa vadeli tahminlerle ortaya çıkacak
Uzmanların değerlendirmelerinde ekim ayına dikkat çekilmesi, bu ay içinde mutlaka belirli günlerde pastırma sıcaklarının yaşanacağı anlamına gelmiyor. Uzun vadeli modeller genel eğilimi gösterebilir; hava olayının hangi gün başlayacağı, kaç gün süreceği ve hangi illerde etkili olacağı için kısa vadeli tahminlerin izlenmesi gerekiyor.
Vatandaşların sıcaklık artışını yalnızca öğle saatlerine göre değerlendirmemesi isteniyor. Sabah ve gece saatlerindeki serinlik sürdüğü için özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik rahatsızlığı bulunanların kıyafet seçiminde gün içindeki sıcaklık farkını dikkate alması gerekiyor. Tarımsal faaliyetlerde de ani ısınmanın ardından yeniden soğuma ihtimali göz önünde bulundurulmalı.
2026 pastırma sıcaklarının başlangıç ve bitiş tarihi, ekim ayına ait güncel tahminler yayımlandıkça daha net görülecek. Meteoroloji değerlendirmelerinde sıcaklıkların yanı sıra yağış ve rüzgâr durumu da takip edilecek; beklenen kısa süreli ısınmanın kapsamı bu verilerle belirlenecek.
