Türkiye’de sonbaharın serin yüzü daha belirgin hale gelirken, halk arasında pastırma sıcakları olarak bilinen kısa süreli ılık hava dönemi için gözler ekim ayına çevrildi. 2026 yılında bu sıcaklıkların ekim ayının ikinci yarısı ile kasım başı arasında etkili olabileceği değerlendiriliyor. Kesin başlangıç günü ise hava kütlelerinin hareketi, yüksek basınç alanlarının konumu ve bölgesel sıcaklık değişimleri netleştiğinde belli olacak.
Pastırma sıcakları hangi tarihlerde bekleniyor?
Hava durumu değerlendirmelerinde ekim ayında belirgin bir değişim yaşanacağı, serin günlerin ardından sıcaklıkların kısa süreli yükseliş göstereceği belirtiliyor. Mevcut tahminler, pastırma yazı olarak adlandırılan dönemin ekim ayının ikinci yarısında başlayabileceğine işaret ediyor. Bazı bölgelerde bu süreç kasım ayının ilk günlerine kadar uzayabilir.
Bu dönem için tek bir tarih vermek mümkün değil. Türkiye’nin doğusu, iç kesimleri, Marmara, Ege ve Akdeniz kıyıları aynı hava koşullarını aynı anda yaşamıyor. Bu nedenle bir şehirde sıcaklıkların yükseldiği günlerde başka bir kentte gece ayazı ve sabah sisi görülebiliyor.
Pastırma yazı nasıl oluşuyor?
Pastırma sıcakları, sonbaharda hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerine çıktığı kısa süreli ılık dönemleri ifade ediyor. Genellikle açık ve sakin hava, gündüzleri güneşli koşullar, geceleri ise serin hava görülüyor. Yüksek basınç etkisiyle bulutluluğun azalması, gündüz sıcaklıklarının yükselmesine zemin hazırlıyor.
Gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkı bu dönemin en belirgin özelliklerinden biri. Güneş altında hava ılık hissedilirken, güneşin batmasıyla sıcaklık hızla düşebiliyor. Bu nedenle pastırma sıcakları yaz mevsiminin geri dönmesi anlamına gelmiyor; sonbahar koşulları içinde yaşanan geçici bir ısınma olarak kabul ediliyor.
Kaç gün sürecek?
Pastırma sıcaklarının süresi yıldan yıla değişiyor. Meteorolojik koşullar uygun olduğunda birkaç gün devam eden bu dönem, bazı yıllarda daha uzun sürebiliyor. 2026 için yapılan genel değerlendirmelerde de sıcak hava aralığının kısa süreli olması, ardından sıcaklıkların yeniden mevsim değerlerine gerilemesi bekleniyor.
Uzmanların dikkat çektiği nokta, pastırma yazının sürekli ve kesintisiz bir sıcaklık dönemi olmadığı. Hava sıcaklıkları bir gün içinde yükselse bile takip eden günlerde yağış, rüzgâr veya soğuk hava etkisi görülebiliyor. Bu yüzden uzun vadeli tahminler değiştikçe pastırma sıcaklarının başlangıç ve bitiş tarihi de güncellenebilir.
Büyükşehirlerde gündüz sıcaklığı artacak
Marmara ve Ege bölgelerinde pastırma sıcakları daha çok güneşli öğle saatleriyle hissedilecek. İstanbul, Bursa, İzmir ve çevresinde gündüz sıcaklıklarının yükselmesi beklenirken, sabah ve gece saatlerinde serin hava etkisini koruyabilir. Kıyı kesimlerinde deniz etkisi sıcaklık farkını sınırlasa da açık alanlarda güneş çarpmasına karşı dikkatli olunması gerekiyor.
İç Anadolu’da gündüz ile gece arasındaki fark daha yüksek olabilir. Ankara, Konya ve çevresinde öğle saatleri ılık geçerken sabah erken saatlerde düşük sıcaklıklar görülebilir. Doğu Anadolu’da ise pastırma sıcakları daha kısa sürüp daha sınırlı bir etki yaratabilir; yüksek kesimlerde soğuk hava ve don riski devam edebilir.
Sağlık açısından ani sıcaklık farklarına dikkat
Pastırma sıcakları, özellikle kronik rahatsızlığı bulunan kişiler için gün içindeki sıcaklık değişimleri nedeniyle zorlayıcı olabilir. Sabah serinliğine uygun giyinip öğle saatlerinde katmanlı kıyafetleri çıkarmak, ani ısı değişimlerinin etkisini azaltabilir. Kalp ve damar hastaları, yaşlılar ve çocuklar güneş altında uzun süre kalmamalı.
Gündüz sıcaklıklarının yükselmesi su tüketiminin önemini de artırıyor. Havanın serin hissedilmesi, vücudun sıvı ihtiyacının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Özellikle açık havada çalışanların ve okul çağındaki çocukların öğle saatlerinde güneşten korunması öneriliyor.
Çiftçiler don riskini izliyor
Gündüzlerin ılık geçmesi tarımsal faaliyetler için kısa süreli kolaylık sağlasa da geceleri yaşanabilecek ani soğumalar üreticileri yakından ilgilendiriyor. Hasadı tamamlanmamış ürünler, düşük sıcaklık ve don ihtimalinden etkilenebilir. Tarım bölgelerinde yalnızca gündüz sıcaklığına değil, gece ve sabah erken saat tahminlerine de bakılması gerekiyor.
Özellikle yüksek ve açık arazilerde sıcaklık, yerleşim merkezlerine göre daha hızlı düşebiliyor. Meteoroloji uyarıları, zirai don ihtimali bulunan günlerde üreticiler için temel başvuru kaynağı olacak.
Kesin tarih kısa vadeli tahminlerle netleşecek
Hürriyet, Milliyet, Posta, GZT ve Cumhuriyet’te yayımlanan değerlendirmelerde, ekim ayında hava koşullarının değişeceği ve pastırma yazının gündeme geleceği aktarılıyor. Haberlerde ortak dikkat noktası, bu hava olayının takvimde her yıl aynı gün başlamadığı ve yerel koşullara göre farklılık gösterebildiği yönünde.
2026 yılı için kesin başlangıç günü, kısa vadeli meteorolojik tahminlerde sıcaklık, rüzgâr, basınç ve yağış verileri birlikte değerlendirildiğinde açıklık kazanacak. Ekim ayı yaklaşırken günlük tahminlerin takip edilmesi, özellikle gece sıcaklıklarının düşeceği bölgelerde yaşayanlar için önem taşıyor.
