Pilotlar, mühendisler ve mimarlar için yeşil pasaport verilmesini öngören iki ayrı kanun teklifi, TBMM gündemine taşındı. Tekliflerde, Türkiye’nin nitelikli insan gücünün uluslararası hareketliliğini artırmak, meslek mensuplarının yurt dışındaki çalışmalarını kolaylaştırmak ve vize süreçlerinde yaşanan sorunları azaltmak amacıyla kapsamın genişletilmesi istendi.
Meclis’e sunulan düzenlemeler henüz yasalaşmış değil. Tekliflerin ilgili komisyonlarda ele alınması, maddeler üzerinde değerlendirme yapılması ve Genel Kurul gündemine taşınıp taşınmayacağının belirlenmesi gerekiyor. Bu nedenle pilot, mühendis ve mimarlar açısından şu aşamada kesinleşmiş bir yeşil pasaport hakkından söz edilemiyor.
Tekliflerde üç meslek grubu öne çıktı
Kanun tekliflerinde yeşil pasaport kapsamına alınması istenen meslek grupları pilotlar, mühendisler ve mimarlar olarak sıralandı. Düzenleme taleplerinin gerekçesinde, bu mesleklerin iş gereği sık sık yurt dışına çıktığı, uluslararası toplantı, fuar, denetim, proje, eğitim ve teknik çalışma süreçlerinde vize prosedürleriyle karşılaştığı belirtildi.
Pilotlar bakımından gündeme gelen öneride, mesleki deneyim ve çalışma süresine ilişkin şartların bulunması gerektiği ifade edildi. TBMM’deki başlıklar arasında pilotlara beş yıl şartı getirilmesi de yer aldı. Bu şartın hangi pilotları kapsayacağı, sürenin hangi tarihten itibaren hesaplanacağı ve başvuru sırasında hangi belgelerin aranacağı ise tekliflerin komisyon sürecindeki görüşmelerle netleşecek.
Mühendis ve mimarlar için hazırlanan önerilerde de mesleki yeterlilik, aktif çalışma durumu ve meslek alanının niteliği gibi ölçütlerin dikkate alınması bekleniyor. Teklif metinlerinin yasama sürecinde değişikliğe uğrayabilmesi nedeniyle, başvuru koşulları konusunda nihai kararın kanun kabul edilip ilgili yönetmeliklerin hazırlanmasının ardından ortaya çıkacağı belirtiliyor.
Yeşil pasaport kimlere veriliyor
Hususi damgalı pasaport olarak da bilinen yeşil pasaport, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde belirli kamu görevlilerine, kamu görevliliğinden emekli olan bazı kişilere, eski milletvekilleri ve eski bakanlar gibi belirlenmiş gruplara verilebiliyor. Bazı ihracatçı şirketlerin sahipleri, ortakları veya yetkilileri için de mevzuatta öngörülen şartlar kapsamında yeşil pasaport imkânı bulunuyor.
Pasaportun sağladığı en önemli kolaylık, çok sayıda ülkeye yapılacak seyahatlerde vize muafiyeti veya daha kolay başvuru imkânı sunması. Uygulama her ülke için aynı değil; seyahat edilecek ülkenin güncel vize kuralları, kalış süresi ve pasaportun kullanım şartları ayrıca kontrol ediliyor. Yeşil pasaport sahibi olmak, her ülkeye koşulsuz ve sınırsız giriş hakkı anlamına gelmiyor.
Mevcut sistemde hak sahipliği belirli görev, unvan, kıdem ya da kurumsal şartlara bağlanıyor. Yeni tekliflerin kabul edilmesi halinde pilotlar, mühendisler ve mimarlar için hangi kurumların belge düzenleyeceği, pasaportun kaç yıl geçerli olacağı, eş ve çocukların kapsamdan yararlanıp yararlanamayacağı gibi ayrıntıların ikincil düzenlemelerle belirlenmesi gerekecek.
Meslek kuruluşları ve çalışanlar süreci izliyor
Tekliflerin gündeme gelmesi, özellikle yurt dışı proje ve teknik hizmetlerde görev alan meslek mensupları arasında karşılık buldu. Mühendislik ve mimarlık alanında faaliyet gösteren şirketler, çalışanlarının kısa süreli iş seyahatlerinde vize randevusu ve belge hazırlığı nedeniyle zaman kaybettiğini savunuyor. Havacılık sektöründe ise pilotların eğitim, simülatör, lisans yenileme ve uluslararası operasyonlar kapsamında farklı ülkelere düzenli olarak seyahat ettiği belirtiliyor.
Meslek gruplarına yönelik yeşil pasaport taleplerinin geçmişte de farklı kanun teklifleri ve açıklamalarla gündeme geldiği biliniyor. Her teklifin yasama takvimi, kapsamı ve uygulanma yöntemi birbirinden farklı olabildiği için Meclis komisyonlarının hazırlayacağı raporlar belirleyici olacak.
Kararı Meclis komisyonları verecek
TBMM Başkanlığı’na sunulan tekliflerin bundan sonraki aşamasında ilgili komisyonlarda görüşülmesi bekleniyor. Komisyonlarda milletvekillerinin yanı sıra kamu kurumları, meslek kuruluşları ve sektör temsilcilerinin görüşlerine başvurulması mümkün. Kabul edilmesi halinde tekliflerin Genel Kurul gündemine alınması, burada yapılacak görüşmelerin ardından Cumhurbaşkanı’nın onay sürecine sunulması gerekecek.
Teklifler yasalaşmadan pilot, mühendis ve mimarların doğrudan yeşil pasaport başvurusu yapması mümkün olmayacak. Sürecin yönü, TBMM’de yapılacak komisyon çalışmaları ve Genel Kurul gündemindeki değerlendirmeler sonrasında belli olacak.
