İsrail seçimlerinde seçmenler, yeni hükümetin kurulması için sandık başına giderken yarışın merkezinde Başbakan Benyamin Netanyahu ve liderliğini yaptığı sağ blok bulunuyor. Seçim, Netanyahu’nun iktidarını sürdürüp sürdüremeyeceğini belirleyecek siyasi bir sınav olarak görülürken, parlamentoda hiçbir partinin tek başına hükümet kurmasının beklenmemesi koalisyon pazarlıklarını yeniden gündemin ilk sırasına taşıyor.
İsrail’de vatandaşlar başbakanı doğrudan seçmiyor. Seçmenler, 120 sandalyeli Knesset için parti listelerine oy veriyor; hükümeti kurma görevi ise seçim sonrasında parlamentodaki sandalye dağılımına göre şekilleniyor. Bir parti ya da ittifakın iktidara gelebilmesi için en az 61 milletvekilinin desteğini alması gerekiyor. Bu nedenle sandıktan birinci çıkan parti kadar, küçük partilerin hangi blokla hareket edeceği de siyasi tablonun belirlenmesinde etkili oluyor.
Netanyahu’nun geleceği sandıkta şekilleniyor
Netanyahu, seçim kampanyasını güvenlik, güçlü liderlik ve İsrail’in bölgedeki tehditlere karşı korunması başlıkları üzerine kuruyor. Kendisine destek veren sağ ve dinci partiler, ülkenin güvenlik politikalarında taviz verilmemesini, yerleşim politikalarının sürdürülmesini ve Filistin meselesinde sert tutum alınmasını savunuyor. Netanyahu’nun karşısındaki muhalefet ise uzun süredir devam eden siyasi istikrarsızlığı, yolsuzluk suçlamaları nedeniyle yürüyen yargı sürecini ve hükümetin toplumu kutuplaştıran politikalarını eleştiriyor.
Başbakan hakkındaki davalar seçim kampanyasının en tartışmalı başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Netanyahu suçlamaları reddederken, destekçileri yargı sürecinin siyasi amaçlarla kullanıldığını savunuyor. Muhalif partiler ise hakkında dava bulunan bir siyasetçinin hükümete liderlik etmesinin kamu yönetimine duyulan güveni zedelediğini belirtiyor. Sandıktaki tercih, yalnızca partilerin sandalye sayısını değil, Netanyahu’nun siyasi dokunulmazlığını ve koalisyon kurma kapasitesini de etkileyecek.
Koalisyon hesabında küçük partiler belirleyici
İsrail seçim sisteminde seçim barajını aşan her parti, hükümet kurma aritmetiğinde önem kazanıyor. Sağ, merkez, sol ve Arap partileri arasındaki görüş ayrılıkları, seçim sonrasında kurulacak ittifakların sınırlarını daraltıyor. Dini partilerin bütçe, askerlik hizmeti ve eğitim politikalarındaki talepleri; merkez partilerin ise ekonomi, hukuk devleti ve kamu kurumlarının işleyişine ilişkin koşulları koalisyon görüşmelerinin temel dosyaları arasında yer alıyor.
Seçim gecesi ortaya çıkacak tablo hükümetin hemen kurulacağı anlamına gelmeyebilir. Cumhurbaşkanının parti liderleriyle görüşerek hükümeti kurma görevini vermesinin ardından koalisyon müzakereleri başlayacak. Tarafların belirlenen süre içinde çoğunluk desteğini sağlayamaması halinde yeni bir hükümet kurulamaması veya yeniden seçime gidilmesi ihtimali gündeme gelebilecek.
Washington seçim sonucunu yakından izliyor
Seçim, İsrail’in iç siyasi dengelerinin ötesinde ABD’nin Orta Doğu politikası açısından da önem taşıyor. Donald Trump’ın Netanyahu’ya verdiği destek, kampanyanın uluslararası boyutunu güçlendirdi. Washington yönetiminin İsrail-Filistin meselesi, güvenlik iş birliği ve bölgesel normalleşme girişimleriyle ilgili planlarının, Kudüs’te kurulacak hükümetin yaklaşımından etkilenmesi bekleniyor.
Trump’ın Netanyahu’ya yönelik desteği, İsrail’deki sağ seçmen açısından dış politika başarısı olarak sunulurken, muhalefet çevrelerinde ABD başkanının iç siyasete müdahalesi şeklinde yorumlanıyor. Seçimden çıkacak koalisyonun Filistin yönetimiyle ilişkiler, Gazze ve Batı Şeria’daki güvenlik politikaları ile Arap ülkeleriyle normalleşme başlıklarında nasıl bir çizgi izleyeceği, Washington ile ilişkilerin yönünü de belirleyebilir.
Ankara seçim kampanyasının dış politika başlıklarında
İsrail’deki başbakan adaylarının Türkiye’ye bakışı da seçim tartışmalarında yer alan dış politika başlıkları arasında bulunuyor. Adayların açıklamalarında Ankara ile ilişkilerin güvenlik, Doğu Akdeniz, Filistin meselesi ve ekonomik temaslar üzerinden ele alındığı görülüyor. Netanyahu cephesi, İsrail’in güvenlik önceliklerini öne çıkarırken, muhalefet kanadında bölgesel gerilimleri azaltacak diplomatik kanalların korunması gerektiğini savunan görüşler bulunuyor.
İki ülke arasındaki ilişkilerin seyri, yalnızca hükümetin kim tarafından kurulacağına bağlı olmayacak. İsrail’in Filistin politikası, Türkiye’nin bölgeye ilişkin tutumu ve ABD’nin Orta Doğu planları, Ankara-Kudüs hattındaki temasların kapsamını belirleyecek başlıca unsurlar arasında kalacak.
Sandıkların kapanmasının ardından gözler oy sayımına, sandalye dağılımına ve parti liderlerinin açıklamalarına çevrilecek. İsrail Cumhurbaşkanının koalisyon kurabilecek lideri belirlemesiyle yeni hükümet için resmi süreç başlayacak; parlamentodaki çoğunluk hesabı tamamlanana kadar Netanyahu’nun siyasi geleceği ve ülkenin dış politika yönü belirsizliğini koruyacak.
