2027-2029 Dönemi Kamu Yatırım Programı Hazırlıkları Genelgesi, kamu yatırımlarında izlenecek hazırlık sürecini belirlemek üzere Resmi Gazete’de yayımlandı. Genelgeyle kamu kurumlarının yatırım tekliflerini hazırlarken kaynak kullanımında seçici davranması, öncelikli projelere ağırlık verilmesi ve yatırım programının daha disiplinli bir çerçevede oluşturulması amaçlanıyor.
Kamu harcamalarında tasarruf çağrılarının sürdüğü bir dönemde yayımlanan düzenleme, yatırım planlamasını doğrudan ilgilendiriyor. Kurumların yeni proje taleplerini sunarken ihtiyaç, öncelik, maliyet ve uygulanabilirlik ölçütlerini dikkate alması bekleniyor. Hazırlık süreci, merkezi yönetim kapsamındaki yatırımların yanı sıra kamu kurumlarının kaynak tahsislerini ve proje takvimlerini de etkileyecek.
Yatırım tekliflerinde öncelik ve kaynak ölçütü öne çıkacak
Genelge, kamu yatırımlarının sınırsız bir harcama alanı olarak ele alınmaması gerektiğine işaret ediyor. Kurumların yatırım programına alınmasını istediği projeleri belirli bir öncelik sırasına koyması, devam eden işlere ilişkin ihtiyaçları ortaya koyması ve yeni projelerin ekonomik gerekçelerini açıklaması gerekecek.
Kaynakların devam eden projelere yönlendirilmesi, tamamlanma aşamasına gelmiş yatırımların gecikmeden hizmete alınması ve kamu açısından zorunlu olmayan taleplerin daha sıkı değerlendirilmesi, hazırlık döneminin temel başlıkları arasında yer alacak. Bu yaklaşım, aynı anda çok sayıda projeye sınırlı kaynak dağıtılması yerine, daha az sayıda yatırımın tamamlanmasına odaklanılmasını sağlayabilir.
Genelge kurumların proje hazırlık takvimini belirliyor
Kamu kurumları, yatırım programı hazırlıkları kapsamında mevcut projelerinin fiziki ve mali gerçekleşmelerini değerlendirecek. Projelerin ne kadarının tamamlandığı, kalan işlerin maliyeti, tahsis edilen ödeneklerin kullanım durumu ve yatırımın kamu hizmetine sağlayacağı katkı, tekliflerin değerlendirilmesinde önem taşıyacak.
Yeni proje önerilerinde ise yalnızca yatırım ihtiyacının ortaya konulması yeterli olmayacak. Projenin toplam maliyeti, yıllara yayılan finansman gereksinimi, işletme giderleri ve tamamlandığında oluşturacağı kapasite de dikkate alınacak. Böylece yatırım kararlarının yalnızca başlangıç harcaması üzerinden değil, projenin bütün yaşam döngüsü üzerinden ele alınması hedefleniyor.
Tasarruf politikası ile araç alımı tartışması aynı gündemde
Genelgenin yayımlandığı günlerde kamu kurumlarının harcamalarına ilişkin başka bir tartışma da gündeme geldi. Cumhuriyet gazetesinde yer alan haberde, iktidarın tasarruf söylemini sürdürmesine karşın kamuya milyonlarca liralık araçlar alınacağı ileri sürüldü. Haberde, araç alımlarının kamuoyunda daha önce de tartışma yaratan harcama kalemleriyle benzerlik taşıdığı savunuldu.
Yeniçağ gazetesinde yayımlanan haberde de tasarruf çağrıları sürerken milyonluk harcamaların gündeme geldiği belirtildi. Söz konusu haberlerde alımların kapsamı ve kamu kaynaklarının hangi yöntemle kullanılacağı üzerinden eleştiriler yöneltildi. Araç alımlarına ilişkin haberler, yatırım programı hazırlıklarında vurgulanan önceliklendirme ve harcama disipliniyle günlük kamu yönetimi uygulamaları arasındaki uyumun sorgulanmasına yol açtı.
Kamuda tasarrufun ölçüsü tartışılıyor
Kamu yatırımlarında tasarruf, yalnızca harcamaların azaltılması anlamına gelmiyor. İhtiyaç dışı veya ertelenebilir yatırımların ayıklanması, aynı hizmeti sağlayan projelerin birbirinden bağımsız biçimde yürütülmemesi ve kamu kurumları arasında koordinasyon kurulması da tasarruf politikasının kapsamına giriyor.
Bu nedenle yatırım programına ilişkin hazırlıklar, kamuoyunun hangi projelerin öncelikli kabul edileceğini görmesi açısından önem taşıyor. Ulaştırma, sağlık, eğitim, enerji ve altyapı gibi alanlarda yürütülen projelerin ekonomik ve sosyal etkileri farklılık gösteriyor. Kurumların her proje için aynı yaklaşımı kullanmak yerine, hizmet ihtiyacını ve finansman kapasitesini ayrı ayrı ortaya koyması bekleniyor.
Yeni projeler için mali disiplin şartı
BloombergHT’nin haberine göre 2027-2029 Dönemi Kamu Yatırım Programı Genelgesi, kamu yatırımlarına ilişkin hazırlık sürecinin çerçevesini oluşturuyor. Odatv de yayımlanan düzenlemeyi, tasarruf sırasının kamu yatırımlarına geldiği şeklinde değerlendirdi. Haberlerde ortak biçimde, sınırlı kamu kaynaklarının daha dikkatli kullanılacağı ve yatırım kararlarında seçiciliğin artırılacağı vurgulandı.
Yeni yatırımların programa alınabilmesi için ödenek ihtiyacının gerçekçi biçimde hesaplanması gerekecek. Maliyeti zaman içinde artan, finansmanı netleşmeyen veya tamamlanma takvimi belirsiz projelerin yatırım programındaki yeri daha sıkı incelenecek. Kurumların taleplerini hazırlarken güncel maliyetleri esas alması, ilerleyen yıllarda ek kaynak ihtiyacını azaltmak bakımından kritik görülüyor.
Program taslağında hangi projelerin kalacağı izlenecek
Genelge sonrasında kamu kurumlarının hazırlayacağı yatırım teklifleri, ilgili değerlendirme süreçlerinden geçirilecek. Projelerin programa alınması, ödenek tahsis edilmesi ve uygulama takviminin oluşturulması aşamalarında kamu hizmetine katkı, aciliyet ve finansman olanakları birlikte ele alınacak.
Tasarruf politikası açısından asıl belirleyici tablo, hazırlıkların tamamlanmasının ardından ortaya çıkacak yatırım programında görülecek. Hangi projelerin sürdürüleceği, hangilerinin erteleneceği ve yeni taleplerin hangi ölçütlerle kabul edileceği, kamu kaynaklarının kullanım yönünü belirleyecek. Kurumların hazırlayacağı teklifler, 2027-2029 dönemine ilişkin yatırım önceliklerinin şekillenmesinde temel dayanak olacak.
