Tokat’ta hastalık şikâyetleri üzerine yapılan incelemelerde norovirüs tespit edilmesi, toplumda kısa sürede çok sayıda kişiyi etkileyebilen bu enfeksiyona ilişkin soruları yeniden gündeme taşıdı. Mide ve bağırsak sistemini etkileyen norovirüs; kusma, ishal, karın ağrısı ve bulantıyla seyrediyor, çoğu kişide birkaç gün içinde kendiliğinden düzeliyor.
Norovirüs vücutta nasıl bir tablo oluşturuyor?
Norovirüs, her yaş grubunda görülebilen ve mide-bağırsak iltihabına yol açan oldukça bulaşıcı bir virüstür. Halk arasında zaman zaman “mide gribi” olarak adlandırılsa da influenza virüsüyle ilgisi bulunmaz; solunum yolu enfeksiyonu değildir.
Virüsle temas eden kişide belirtiler genellikle 12-48 saat içinde ortaya çıkar. Ani başlayan bulantı ve kusmaya sulu ishal, karın krampları, mide ağrısı, halsizlik, baş ağrısı ve hafif ateş eşlik edebilir. Bazı kişilerde kas ağrısı ve üşüme de görülür.
Bulaşmada kirli eller ve ortak yüzeyler başı çekiyor
Norovirüs, temel olarak dışkı-ağız yoluyla bulaşır. Enfekte kişinin tuvalet sonrası ellerini yeterince temizlememesi, virüsün kapı kolu, musluk, telefon, masa ve mutfak araç gereçleri gibi yüzeylere taşınmasına neden olabilir. Bu yüzeylere dokunan kişiler, ellerini ağızlarına veya yiyeceklere temas ettirdiğinde enfeksiyon kapabilir.
Kontamine su ve gıdalar da önemli bulaş yolları arasında yer alır. Çiğ tüketilen sebze ve meyveler, iyi pişirilmemiş deniz ürünleri, hazırlama sırasında virüsle kirlenmiş yiyecekler ve ortak servis kapları salgınlara zemin hazırlayabilir. Kusma sırasında çevreye yayılan küçük parçacıkların ağız yoluyla alınması da bulaşmaya yol açabilir.
Norovirüs tek bir ülkeye özgü değildir; dünyanın farklı bölgelerinde, özellikle okul, kreş, hastane, bakım evi, kışla, otel ve yolcu gemisi gibi insanların yakın temas ettiği kapalı ortamlarda görülebilir. Çok az miktarda virüsün bile hastalık oluşturabilmesi, salgınların kısa sürede yayılmasının temel nedenlerinden biridir.
Belirtiler birkaç saat içinde ağırlaşabiliyor
Norovirüs enfeksiyonunda en belirgin şikâyetler tekrarlayan kusma ve sulu ishaldir. Karın krampları nedeniyle kişi günlük işlerini yapmakta zorlanabilir. Kusma ve ishalin aynı anda görülmesi, vücudun kısa sürede önemli miktarda sıvı ve mineral kaybetmesine neden olabilir.
Çoğu hastada ateş yüksek değildir ve şikâyetler bir ila üç gün içinde belirgin biçimde azalır. Bazı kişilerde halsizlik ve bağırsak düzenindeki bozulma birkaç gün daha sürebilir. Bebekler, küçük çocuklar, ileri yaştakiler, gebeler ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde sıvı kaybı daha hızlı gelişebileceği için belirtiler yakından izlenmelidir.
İyileşmede en önemli adım sıvı kaybını önlemek
Norovirüse karşı çoğu vakada özel bir antiviral tedavi uygulanmaz. Tedavinin temelini kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konulması oluşturur. Su, açık çorba ve eczanelerde bulunan oral rehidratasyon solüsyonları küçük ve sık yudumlarla tüketilebilir. Kusma devam ediyorsa bir anda fazla miktarda sıvı içmek yerine kısa aralıklarla az miktarda içmek daha kolay tolere edilebilir.
Antibiyotikler virüslere karşı etkili olmadığı için doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır. İshal kesici ilaçların çocuklarda, gebelerde veya başka hastalığı bulunan kişilerde kullanımı da sağlık profesyoneline danışılmadan başlatılmamalıdır. Yağlı, ağır ve sindirimi zor yiyeceklerden kaçınmak; şikâyetler azaldıkça hafif gıdalara yönelmek uygun olabilir.
Hangi durumda sağlık kuruluşuna başvurulmalı?
Ağız kuruluğu, idrar miktarında belirgin azalma, koyu renkli idrar, gözyaşı olmaması, baş dönmesi, aşırı halsizlik ve bilinç bulanıklığı sıvı kaybının işareti olabilir. Kanlı ishal, şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş, durmayan kusma veya sıvı alamama durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.
Özellikle bebeklerde, yaşlılarda ve kronik hastalığı bulunan kişilerde belirtilerin hafif görünmesi yanıltıcı olabilir. İshal ve kusma birkaç gün içinde gerilemezse, kişi yeniden değerlendirilmelidir.
El temizliği salgın zincirini kırıyor
Korunmada en etkili adım, tuvalet kullanımından sonra ve yemek hazırlamadan önce elleri sabun ve suyla en az 20 saniye yıkamaktır. Alkol bazlı el dezenfektanları, norovirüse karşı sabun ve su kadar güvenilir olmayabilir; bu nedenle tek başına dezenfektana güvenilmemelidir.
Hastanın kullandığı çarşaf, havlu ve kıyafetler ayrı yıkanmalı; kusmuk veya dışkıyla kirlenen yüzeyler uygun dezenfektanlarla temizlenmelidir. Enfekte kişiler, belirtiler sona erdikten sonra da bir süre virüsü yayabildiği için yemek hazırlamamalı ve mümkün olduğunca başkalarıyla yakın teması sınırlamalıdır. Tokat’taki incelemelerde tespit edilen norovirüsle ilgili süreçte, kişisel hijyen ve güvenli gıda uygulamaları bulaş zincirinin önlenmesinde belirleyici olmaya devam ediyor.
