MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Türkiye’deki il sayısının 100’e çıkarılması ve ilçe sayısının 1000’e yükseltilmesi yönündeki açıklaması, il olma beklentisi taşıyan ilçeleri yeniden gündeme taşıdı. Bahçeli’nin işaret ettiği çalışma kapsamında 19 ilçenin il statüsüne alınabileceği, 78 yeni ilçenin kurulabileceği belirtilirken kararın hayata geçmesi için TBMM’de yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
İl olması beklenen 19 ilçe hangileri
Basına yansıyan listelerde il olmaya en yakın ilçeler arasında nüfusu, ekonomik kapasitesi, ulaşım bağlantıları ve çevre yerleşimlere sunduğu kamu hizmetleriyle öne çıkan merkezler yer alıyor. Listelerde adı geçen 19 ilçe şöyle sıralanıyor:
- Alanya – Antalya
- Tarsus – Mersin
- İnegöl – Bursa
- Gebze – Kocaeli
- Çorlu – Tekirdağ
- Manavgat – Antalya
- Siverek – Şanlıurfa
- Erciş – Van
- İskenderun – Hatay
- Kozan – Adana
- Fethiye – Muğla
- Nazilli – Aydın
- Akhisar – Manisa
- Edremit – Balıkesir
- Midyat – Mardin
- Cizre – Şırnak
- Yüksekova – Hakkari
- Kahta – Adıyaman
- Polatlı – Ankara
Bu liste, çeşitli haber kaynaklarında ve daha önce yapılan il olma değerlendirmelerinde adı geçen ilçelerden oluşuyor. İlçelerin tamamının kesin olarak il yapılacağı anlamına gelmeyen liste, siyasi açıklamanın ardından kamuoyunda en çok tartışılan öneriler arasında bulunuyor.
İl statüsü için hangi ölçütler aranıyor
Bir ilçenin il yapılması yalnızca nüfus büyüklüğüne bağlı değil. Yerleşimin mevcut nüfusu, nüfus artış hızı, il merkezine uzaklığı, ekonomik üretim kapasitesi, ulaşım ağı, eğitim ve sağlık hizmetlerinin yeterliliği ile çevresindeki yerleşimlere merkez olabilme potansiyeli birlikte değerlendiriliyor.
Sanayi bölgeleri ve limanlarıyla öne çıkan Gebze, Çorlu ve İskenderun; tarım, ticaret ve turizm gelirleri yüksek Alanya, Manavgat, Fethiye ve Edremit; geniş hinterlanda sahip Tarsus, İnegöl ve Siverek bu ölçütler açısından öne çıkan ilçeler arasında gösteriliyor. İl yapılacak merkezlerin çevre ilçelerle oluşturacağı yeni idari ve ekonomik ilişki de karar sürecinin önemli başlıklarından biri olacak.
Bahçeli’nin 100 il ve 1000 ilçe önerisi
Bahçeli, Türkiye’nin idari yapısının yeniden ele alınması gerektiğini belirterek 100 il ve 1000 ilçe hedefini gündeme getirdi. Açıklama, Cumhuriyetin 100. yılı çerçevesinde daha önce de tartışılan “100 il, 1000 ilçe” projesini yeniden siyasi gündemin merkezine taşıdı.
Önerinin yalnızca 19 ilçenin il yapılmasıyla sınırlı kalmayacağı, yeni illere bağlanacak bölgelerde hizmete erişimi artırmak amacıyla 78 yeni ilçenin kurulmasının da değerlendirilebileceği ifade ediliyor. Böyle bir değişiklik, mevcut illerin sınırlarının yeniden belirlenmesini ve bazı ilçelerin bağlı olduğu illerin değiştirilmesini gündeme getirebilir.
Karar için Meclis düzenlemesi gerekiyor
Türkiye’de il ve ilçe kurulması kanunla gerçekleştiriliyor. Bu nedenle siyasi açıklamanın ardından İçişleri Bakanlığı, ilgili kamu kurumları ve TBMM komisyonlarının nüfus, bütçe, personel, kamu hizmetleri ve coğrafi bütünlük başlıklarında çalışma yapması gerekiyor.
Yeni illerin kurulması durumunda valilik, adliye, emniyet, sağlık, eğitim ve diğer kamu kurumlarının teşkilatlanması için ayrı bir takvim hazırlanacak. İlçelerin hangi ile bağlanacağı, mevcut il merkezlerinin ekonomik ve idari kapasitesiyle birlikte ele alınacak. Belediyelerin sınırları ve yerel yönetimlerin gelir paylaşımı da düzenlemenin doğrudan etkileyeceği alanlar arasında bulunuyor.
İlçe merkezlerinde beklenti yükseldi
İl olma ihtimali uzun süredir gündemde olan ilçelerde açıklamanın ardından siyasi ve ekonomik beklenti arttı. Yerel yöneticiler, il statüsünün kamu yatırımlarını hızlandıracağını, bürokrasiyi azaltacağını ve özellikle ulaşım, sağlık ve eğitim hizmetlerinde yeni imkânlar sağlayacağını savunuyor.
Uzmanlar ise idari statü değişikliğinin tek başına kalkınma sağlamayacağına dikkat çekiyor. Yeni iller için sürdürülebilir bütçe, nitelikli personel, güçlü ulaşım bağlantıları ve çevre yerleşimlerle uyumlu bir planlama yapılması gerektiği belirtiliyor.
Resmi takvim henüz açıklanmadı
Bahçeli’nin açıklaması sonrasında il yapılması beklenen ilçelerle ilgili kamuoyuna yansıyan isimler netleşse de hükümet tarafından yayımlanmış kesin bir il listesi veya yürürlüğe girmiş bir kanun bulunmuyor. Nihai karar, hazırlanacak teklifin TBMM’de görüşülmesi ve yasalaşmasıyla verilecek.
