Milli Eğitim Bakanlığı tarafından öğrencilerin başarısını ölçmek amacıyla hazırlanan yeni sistem, üniversiteye girişte merkezi sınavın geleceğine ilişkin tartışmayı yeniden başlattı. Eğitim gündemine yansıyan değerlendirmelerde, öğrencilerin yalnızca tek bir sınavdaki performansıyla değil; okul başarısı, derslerdeki gelişimi ve farklı ölçme sonuçlarıyla değerlendirilmesine dayalı bir model üzerinde durulduğu belirtiliyor.
Yeni sistemin kamuoyuna yansıyan adı OYSS olarak ifade edilirken, uygulamanın kapsamı ve yükseköğretime geçiş sürecine nasıl bağlanacağı henüz netleşmiş değil. Bazı haberlerde modelin YKS ve ortaöğretim başarı puanı hesaplamasında değişiklik yaratabileceği, bazı değerlendirmelerde ise üniversiteye sınavsız geçiş seçeneğinin yeniden masaya gelebileceği aktarılıyor.
Yeni ölçme sistemi sınav tartışmasını büyüttü
MEB’in üzerinde çalıştığı belirtilen modelin temel başlığı, öğrencilerin başarısını daha kapsamlı biçimde izlemek. Bu çerçevede okul içi performans, ders kazanımları, ölçme sonuçları ve öğrencinin eğitim sürecindeki gelişimi gibi unsurların dikkate alınabileceği ifade ediliyor. Böyle bir yaklaşımın hayata geçirilmesi halinde öğrencilerin üniversiteye yerleşmesinde yalnızca sınav günü ortaya çıkan puanın belirleyici olup olmayacağı yeniden tartışılacak.
Haberlerde yer alan bilgiler, OYSS’nin doğrudan üniversite sınavının yerine geçeceği anlamına gelmiyor. Sistemin önce öğrencilerin akademik durumunu izleyen ve başarı verilerini daha düzenli toplayan bir yapı olarak uygulanması, daha sonra yükseköğretime geçiş modeline bağlanması ihtimaller arasında gösteriliyor. Bu nedenle sınavsız geçiş iddiası ile öğrencilerin başarısını ölçmeye yönelik yeni sistemin aynı düzenleme olup olmadığı konusunda resmi açıklama bekleniyor.
YKS’nin kaldırılması için yeni mevzuat gerekiyor
Türkiye’de üniversiteye yerleştirme süreci halen ÖSYM tarafından uygulanan merkezi sınav ve tercih sistemi üzerinden yürütülüyor. Bir öğrencinin yükseköğretim programına yerleşebilmesi için puan türü, başarı sırası, kontenjan ve tercih koşulları birlikte değerlendiriliyor. Bu yapının değiştirilmesi, yalnızca teknik bir ölçme sistemi kurulmasından daha kapsamlı bir yasal ve idari düzenleme gerektiriyor.
YKS’nin kaldırılması ya da sınavın etkisinin azaltılması için hangi öğrencilerin hangi ölçütlerle üniversiteye kabul edileceğinin açık biçimde belirlenmesi gerekiyor. Okul başarılarının değerlendirmeye alınması halinde liseler arasındaki notlandırma farklılıkları, öğretmen değerlendirmelerinin standardı ve öğrencilerin farklı eğitim ortamlarına erişimi de tartışmanın merkezine yerleşecek. Merkezi sınavın tamamen devre dışı bırakılması durumunda fırsat eşitliğinin nasıl korunacağı, eğitim uzmanlarının dikkat çektiği başlıklardan biri.

Öğrenciler ve veliler resmi takvimi bekliyor
Sınavsız geçiş haberleri, özellikle lise çağındaki öğrenciler ile üniversite sınavına hazırlanan adaylar arasında farklı beklentiler oluşturdu. Bazı öğrenciler, tek bir sınav gününün belirleyici olmaktan çıkmasını olumlu karşılarken, bazıları yeni ölçütlerin belirsizlik yaratabileceğini düşünüyor. Veliler ise hangi sınıf düzeyindeki öğrencilerin sistemden etkileneceğini, mevcut YKS hazırlıklarının geçerliliğini koruyup korumayacağını ve geçiş sürecinin nasıl yürütüleceğini öğrenmek istiyor.
Eğitimciler, yeni model açıklanmadan öğrencilerin çalışma programlarını değiştirmemesi gerektiği görüşünde. Çünkü mevcut üniversite yerleştirme sistemi yürürlükte olduğu sürece YKS hazırlığı, adayların önündeki temel seçenek olmaya devam ediyor. Resmi bir karar yayımlanmadan sınavın kaldırıldığı veya üniversitelere doğrudan geçişin başladığı yönündeki paylaşımlar öğrenciler açısından yanlış yönlendirmeye yol açabilir.
Meslek liseleri için farklı seçenekler tartışılıyor
Sınavsız geçiş başlığı, mesleki ve teknik eğitim alan öğrencilerin yükseköğretime erişimi açısından da ayrı bir önem taşıyor. Meslek lisesi mezunlarının alanlarıyla bağlantılı yükseköğretim programlarına daha kolay ulaşmasını sağlayacak modeller, eğitim politikası tartışmalarında uzun süredir gündeme geliyor. Bu kapsamda alan uyumu, uygulamalı eğitim, iş gücü ihtiyacı ve üniversitelerin kontenjan yapısı birlikte ele alınıyor.
MHP’li Kalaycı’nın üniversite sınavının kaldırılması ve eğitimde yeni bir geçiş modeli oluşturulması yönündeki çağrısı da tartışmanın siyasi boyutunu görünür hale getirdi. Bu açıklama, tek başına yürürlüğe girmiş bir düzenleme anlamına gelmiyor. Bir modelin uygulanabilmesi için YÖK, MEB ve ÖSYM’nin görev alanlarının netleştirilmesi, üniversitelerin kabul koşullarının belirlenmesi ve mevzuat değişikliklerinin yapılması gerekiyor.
Resmi açıklama yapılmadan kesinlik oluşmayacak
Üniversiteye sınavsız geçişin başlayacağı, YKS’nin kaldırılacağı veya sınav puanının tamamen devre dışı kalacağı yönünde şu aşamada kesinleşmiş bir resmi takvim bulunmuyor. MEB’in yeni ölçme sistemine ilişkin ayrıntıları, uygulamanın hangi öğrencileri kapsayacağını ve elde edilen verilerin yükseköğretime geçişte kullanılıp kullanılmayacağını açıklaması bekleniyor.
ÖSYM’nin sınav takvimi ve tercih kılavuzlarında yapılacak değişiklikler, sürecin yönünü ortaya koyacak temel belgeler olacak. Yetkili kurumlar tarafından kapsam, tarih ve geçiş koşulları açıklanana kadar mevcut YKS sistemi geçerliliğini koruyacak; öğrenciler tercih ve sınav hazırlıklarını yayımlanacak resmi duyurulara göre şekillendirecek.