Yemek, market ve e-ticaret siparişlerini motosikletle taşıyan kuryeler için gündeme gelen SRC Kurye belgesi, sürücünün mesleki yeterliliğini ve taşımacılık faaliyetiyle ilgili eğitim koşullarını karşıladığını gösteren bir belge olarak tanımlanıyor. Düzenleme, yalnızca bireysel olarak motosiklet kullanan kişileri değil, kurye çalıştıran işletmeleri ve teslimat hizmeti veren platformları da ilgilendiriyor.
Kamuoyunda SRC Kurye belgesi ile P1 yetki belgesi zaman zaman aynı belgeymiş gibi değerlendiriliyor. Oysa iki belgenin işlevi farklı. SRC Kurye sürücünün mesleki yeterliliğine ilişkin olurken, P1 yetki belgesi kuryelik ve dağıtım faaliyeti yürüten işletmenin taşıma hizmeti verebilmesi için gereken yetkilendirmeyi ifade ediyor.
Belge zorunluluğu kuryelerin çalışma şartlarını değiştirecek
SRC Kurye belgesi zorunluluğunun temel amacı, motokuryelerin trafik güvenliği, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, müşteri iletişimi, iş sağlığı ve güvenliği ile acil durumlar konusunda belirli bir eğitimden geçmesini sağlamak. Belge uygulamasıyla sektörde kayıt dışı çalışmanın azaltılması ve kurye hizmetlerinde ortak bir mesleki standart oluşturulması hedefleniyor.
Zorunluluk kapsamına, ticari amaçla paket, yemek, market ürünü veya benzeri gönderileri motosikletle taşıyan sürücülerin girmesi bekleniyor. Sadece kendi kişisel ihtiyaçları için motosiklet kullanan kişiler ya da ticari taşımacılık faaliyeti yürütmeyen sürücüler açısından aynı şartların uygulanıp uygulanmayacağı, yürürlükteki düzenlemenin kapsamına göre değerlendirilecek.
SRC Kurye belgesi nasıl alınacak?
Başvuru sürecinin, yetkilendirilmiş eğitim kuruluşları ve ilgili kamu kurumlarının elektronik sistemleri üzerinden yürütülmesi öngörülüyor. Adayların öncelikle kimlik, sürücü belgesi ve çalışma durumuna ilişkin bilgileriyle başvuru yapması, ardından belirlenen eğitim programını tamamlaması gerekiyor. Eğitim başlıklarında güvenli sürüş, trafik kuralları, teslimat sırasında uyulacak prosedürler, temel iş sağlığı ve güvenliği ile müşteri ve gönderi güvenliği gibi konular bulunuyor.
Eğitimin ardından adaylardan sınava girmeleri istenebiliyor. Başarılı olanlara belge düzenlenirken, başvuru, eğitim ve sınav ücretleri yetkili kurumların açıkladığı tarifeye göre değişebiliyor. Bu nedenle adayların yalnızca sosyal medyada yayılan ücret bilgilerine göre hareket etmemesi, başvuru öncesinde yetkili eğitim kurumu veya resmi kamu kanallarından güncel bedeli kontrol etmesi önem taşıyor.
P1 yetki belgesi şirketler için ayrı bir yükümlülük
Motokurye hizmeti sunan işletmelerin gündemindeki P1 yetki belgesi ise sürücünün kişisel mesleki yeterlilik belgesi değil. Bu belge, belirli bir il sınırları içinde veya ilgili mevzuatın izin verdiği kapsamda ticari dağıtım faaliyeti yürüten işletmelerin taşıma hizmetini mevzuata uygun biçimde sürdürebilmesi için gerekiyor.
P1 belgesi başvurusu işletmenin tüzel veya gerçek kişi statüsüne, faaliyet alanına, araç bilgilerine ve ilgili taşıma şartlarına göre inceleniyor. Başvuruların Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile yetkilendirilen başvuru kanalları üzerinden yapılması, işletmelerin araç ve sürücü kayıtlarını güncel tutması gerekiyor. P1 belgesi bulunan bir işletmede çalışan sürücünün SRC Kurye belgesine sahip olması gerekliliği ortadan kalkmıyor; iki yükümlülük ayrı ayrı değerlendiriliyor.
SRC Kurye belgesi olmayanlara ceza kaç TL olacak?
Belgesiz çalışma halinde uygulanacak yaptırım konusunda en sık yapılan hata, tek bir ceza tutarının bütün durumlar için geçerli olduğu düşüncesi. SRC Kurye belgesi bulunmayan sürücü, gerekli belge olmadan çalıştırılan personel, yetki belgesi bulunmayan işletme ve mevzuata aykırı taşıma faaliyeti farklı ihlal başlıkları kapsamında değerlendirilebiliyor.
Bu nedenle yalnızca SRC Kurye belgesi bulunmadığı gerekçesiyle her olayda aynı miktarda ceza kesileceğini söylemek doğru değil. Uygulanacak idari para cezası, düzenlemenin yürürlük tarihi, ihlalin niteliği, denetim sırasında tespit edilen diğer eksiklikler ve ilgili yıl için açıklanan ceza tarifesine göre belirleniyor. Kaynaklarda P1 yetki belgesi olmayan işletmelerle SRC Kurye belgesi bulunmayan sürücüler için farklı yaptırımların gündeme geldiği belirtilirken, kesin tutarın resmi tarife yayımlanmadan tek rakamla açıklanması yanıltıcı olabilir.
Denetimlerde sürücü ve işletme birlikte incelenecek
Denetim sırasında sürücünün mesleki belgesi, sürücü belgesi, aracın ruhsat ve sigorta bilgileri ile işletmenin yetki belgesi kontrol edilecek. Paket taşımacılığının bir uygulama üzerinden yapılması, işletmeyi belge yükümlülüğünden muaf tutmayacak. İşverenlerin personel kayıtlarını, araç evrakını ve yetkilendirme belgelerini düzenli biçimde kontrol etmesi bekleniyor.
Motokuryelerin başvuru yapmadan önce hangi belgenin kendileri, hangi belgenin çalıştıkları şirket için zorunlu olduğunu netleştirmesi gerekiyor. SRC Kurye eğitim ve sınav süreci ile P1 yetki belgesi başvurusu birbirinin yerine geçmiyor; mevzuatta belirtilen şartları karşılamayan sürücü ve işletmeler, denetimlerde ayrı ayrı yaptırımla karşılaşabiliyor.
